Zijn de moderne tijd en de (oer)mens wel een goede match?

In een tijd waarin Instagram de commerciële scepter zwaait, zelfrijdende auto’s een kwestie van tijd zijn en artificial intellegence (AI) ons steeds meer omarmt zijn we toch echt gebouwd om te overleven in de natuur waar de zon en de seizoenen de dienst uitmaken.

In het grootste deel van de menselijke evolutie leefden we als jager- verzamelaars en ontwikkelden onze voorouders zich optimaal voor deze omstandigheden. Wij ontwikkelden om te overleven onder omstandigheden van schaarste en potentieel gevaar! Het kleinste afwijkend geluidje maakt ons super scherp en een lichaam in conditie is prima in staat tijden van schaarste te overleven. In de (na)zomer als er voldoende eten voorhanden was aten we de buik rond om levensbelangrijke (vet)reserves voor de toekomst op te bouwen.

Het menselijk lichaam was tijdens deze periode op zijn sterkst!  Het  boek “Sapiens” van schrijver Yuval Noah Harari beschrijft prachtig hoe de homo sapiens als krachtige jager verzamelaar zich in een razendsnel tempo over de hele wereld verspreiden.

Moderne tijden, moderne valkuilen.

Helaas.., of nee gelukkig !?;) leven we nu in moderne tijden waarin we altijd een warm dak boven ons hoofd en voldoende te eten hebben. Maar onze oeroude genen weten hier eigenlijk geen raad mee. We vallen nog steeds voor zoet, zout en vetten en zitten graag op ons luie kont om energie te besparen.

Dit allemaal voor tijden dat we het nodig hebben. Maar tegenwoordig is het vinden van een prikkelarme omgeving onmogelijk en leven we juist in een wereld van ongekende overvloed.

In deze moderne wereld van Google, Deliveroo en de nieuwste Iphone 11 is het meer dan ooit belangrijk de keuze te maken om te leven naar onze genetische oorsprong. Als we beter in staat zijn te leven naar deze blauwdruk dan staan we in onze kracht.

Richard de Leth beschrijft mooi hoe de menselijke geest stapt in de verleidingen van de moderne tijd. Met zijn bedrijf Oersterk biedt hij inzichten om aanpassingen te doen aan je leven voor een betere gezondheid en meer geluk.

Een goede leefstijl voor betere gezondheid en meer geluk in deze moderne wereld.

De potentie om meer te leven vanuit je kracht zit in een samenwerking tussen rust in het hoofd, ruim voldoende fysieke belasting en voeding die ons voedt in plaats van vult. De juiste kennis, een persoonlijke visie en aanpassing van je leefstijl is van levensbelang om je leven op een duurzame manier vorm te geven.

Autonoom zenuwstelsel centraal bij vitaliteit

Het autonoom zenuwstelsel neemt een centrale rol in de werking van ons lichaam.  Dit deel werkt zonder dat we er bewust van zijn, dit is anders met het motoriek zenuwstelsel waarmee je bewust je spieren aanstuurt.

Voor duurzame vitaliteit neemt het autonoom zenuwstelsel letterlijk een centrale rol in en is een goede werking ervan onmisbaar. In deze blog leer je basiskennis over dit deel van het zenuwstelsel dat essentieel is voor het verkrijgen van meer energie.

Autonoom zenuwstelsel regelt homeostase

Het autonoom zenuwstelsel is een deel van het zenuwstelsel dat zelfstandig werkt. Het houdt zich onafhankelijk bezig met het regelen van lichaamsprocessen om homeostase te behouden. Drie voorbeelden van deze levensbelangrijke processen zijn:

• Regelen van de bloeddruk
• Behouden van de juiste lichaamstemperatuur
• Versnellen van de hartslag bij inspanning

De 2 zijden van het autonoom zenuwstelsel

Het autonoom zenuwstelsel is opgebouwd uit 2 delen die dezelfde organen bereiken met als hoofddoel het behouden van balans (homeostase).

De 2 takken van het autonoom zenuwstelsel zijn:

1.  (Ortho)sympatisch zenuwstelsel dat gericht is op actie en overleven, de bekende vecht-vlucht reactie begint hier.
2. Het parasympatisch zenuwstelsel dat actief is bij processen rondom het opruimen van afvalstoffen, herstellen van schade en het opbouwen van reserves.

Beide delen van het autonome zenuwstelsels werken tegengesteld (antagonistisch) t.o.v elkaar. Toenemende activiteit van het ene deel leidt tot afname van het andere systeem. Er is sprake van actief en minder actief en beiden houden elkaar in evenwicht om homeostase te reguleren. Het komt nooit voor dat 1 van beide systemen helemaal niets doet!

Eigenschappen sympathisch zenuwstelsel

Het sympatisch zenuwstelsel stelt overleven op de korte termijn als topprioriteit. Hiervoor verminderen processen die je energiebalans op de lange termijn waarborgen! Het is een levensreddende functie maar de vele moderne stressbronnen spreken dit (te) vaak aan.

De sympathische tak van het autonoom zenuwstelsel is een grensstreng anatomisch gelegen aan de linker- en rechterzijde van de ruggenwervel. Vanuit deze grensstreng vinden de vertakkingen naar de verschillende organen plaats.

Een interessant feit is dat onze bijnieren enkel bezenuwd zijn door het sympathische zenuwstelsel! De bijnieren leveren (nor)adrenaline in het bloed bij acute stress, dankzij deze hormonen kan het lichaam razendsnel in actie komen bij noodsituaties om het vege lijf in veiligheid te brengen.

Eigenschappen parasympatisch zenuwstelsel

Het parasympatisch zenuwstelsel houdt zich bezig met het opruimen van opgedane afvalstoffen en herstellen van de organen. Voor duurzame gezondheid en vitaliteit is het belangrijk dat dit voldoende gebeurt.

Nervus Vagus belangrijkste zenuw voor herstel

De nervus vagus is de langste hersenzenuw en een heel belangrijk deel van het parasympatisch zenuwstelsel. Het verbindt zich o.a. met hart, longen, maag, milt, darmen, lever, nieren en andere zenuwen. De belangrijkste functie is om informatie van de organen naar de hersenen te brengen.

In het moderne leven kan stress ervoor zorgen dat het parasympatisch zenuwstelsel te weinig actief is. De nervus vagus brengt in mindere mate de informatie naar de hersenen en komt niet toe aan het opruimen en herstellen van de organen. Op termijn ontstaan diverse klachten waaraan een tekort aan vitaliteit ten grondslag ligt.

Het is zeer raadzaam om de juiste activiteiten te ondernemen om de nervus vagus te stimuleren, optimalisatie leidt tot een beter balans en meer vitaliteit.

Balans in het zenuwstelsel zorgt voor meer energie

Een sleutelrol voor het verkrijgen van vitaliteit is dus een goede balans van het autonome zenuwstelsel.

• Verbruik je meer energie dan dat je opbouwt dan put je jezelf fysiek en mentaal uit.
• Neem je meer tijd dan nodig voor het herstellen van je lichaam dan maakt dit je lui en benut je niet je volledige potentie.

De juiste hoeveelheid aandacht voor zowel rust als inspanning maakt dat jouw conditiebereik vergroot. Een goede balans tussen beiden beïnvloedt direct je prestaties positief.

Wellicht vraag je je na dit artikel af hoe je inzicht krijgt in de balans van je autonoom zenuwstelsel? Tegenwoordig is het met een acurate hartslagmeter eenvoudig om je HRV te meten. In het artikel HRV metingen voor inzicht in je energiebalans lees je hoe dit in zijn werk gaat.

Homeostase topprioriteit 1

Voor jou is altijd homeostase topprioriteit 1 of je er nu bewust van bent of niet. Het is simpelweg van primair levensbelang dat jouw interne milieu binnen kritische grenzen blijft.

Komt het namelijk daarbuiten dan is het lichaam niet in staat is om vanuit zichzelf weer in homeostase (balans) te komen. In de slechtse gevallen heeft dit de dood als gevolg, in minder slechte situaties levert het enkel permanente schade op.

Jouw lichaam zet alles op alles om dit te voorkomen!

Neem als voorbeeld lichaamstemperatuur dat bij iedere volwassenen gemiddeld 37 graden is. Bij het dalen van de temperatuur produceert het lichaam warmte door bijvoorbeeld het verhogen van de celverbranding of door het activeren van je spieren (trillen). Bij een te hoge temperatuur gaat het lichaam zweten om via verdamping de nodige warmte kwijt te raken.

Deze aanpassingen vinden plaats door communicatie tussen organen en weefsels, via het zenuwstelsels of door chemische reacties in het lichaam.

Het regelen van homeostase topprioriteit 1 gaat door ontelbare lichaamsprocessen. De zogenaamde allostatische processen ondersteunen de homeostase. De kwaliteit en conditie van deze processen maakt dat homeostase acuraat wordt ondersteund.

Allostatische processen zijn dynamisch en heel specifiek voor verschillende processen in het lichaam. Zij zijn betrokken bij bijvoorbeeld het regelen van de  bloeddruk, het hartslagritme, bloedsuikerspiegel en hormoonhuishouding.

Over de complexiteit van deze processen is steeds meer bekend, maar hierin is ook nog steeds genoeg te ontdekken. Daarnaast geldt voor ieder individu een persoonlijke verhouding tussen deze interne processen. Als je voor jezelf in beeld krijgt welke processen dominant uit balans zijn voor jou dan kun je heel gericht proberen deze processen te verbeteren door voeding, beweging of aanvullende manieren.

Alle vormen van stress zorgen voor een gezamenlijke totale stressbelasting van het lichaam. Als het systeem niet in staat is om deze hoeveelheid stress te verwerken raakt het systeem overbelast. Op korte termijn vermindert dit meteen je prestaties en je hebt langer de tijd nodig om hiervan te herstellen.

Als overbelasting te lang aanhoudt volgt uitputting van deze allostatische processen, de zogenaamde allostatic overload. Het lichaam is niet meer in staat om zich onder deze omstandigheden te herstellen. Uiteindelijk leidt deze situatie tot chronische ziekte, een verhoogde kans op blessures en meer kans op ziek worden.

Onderstaande korte video legt op een eenvoudige manier uit wat allostatic load voor jou betekent.

Richt jij je leven in zodat homeostase topprioriteit 1 alle aandacht krijgt die het verdient. Vaak richten we ons meer op alles wat we willen doen en verliezen we balans snel uit het oog. Maar dit balans is juist onmisbaar om onze doelen op een duurzame manier te bereiken.

Meer kennis over stress en jouw persoonlijke reactie daarop maakt dat je beter in staat bent om op je best te presteren wanneer het nodig is.

Leer in het artikel over eustress en distress 2 vormen van stress meer over de werking van stress.

Eustress en distress 2 vormen van stress

Iedereen mens reageert anders op dezelfde uitdaging. Zo zal een presentatie voor een volle zaal voor persoon A ontzettend leuk zijn, terwijl persoon B zich hiervoor al weken zorgen maakt. Hetzelfde geldt ook voor een fysieke uitdaging zoals hardlopen. Voor een getraind athleet voelt 10 km als een prettig tussendoortje, terwijl een ongetraind persoon hiervan dagen moet herstellen.

Hoe jij reageert op stressbronnen of te wel belasting is volledig persoonlijk en hangt van verschillende factoren af. Door goed zelfonderzoek krijg je inzicht in jouw stressbronnen waardoor je deze steeds beter kunt afstemmen op jouw belastbaarheid.

De Engelse termen eustress (positief) en distress (negatief) geven het verschil aan tussen stress dat in je voor- of nadeel werkt.

Eustress is een herkenbare stressvorm voor het lichaam dat van korte duur is. Na deze stressboost is het lichaam in staat om zich hiervan volledig te herstellen. Door het herhalen van deze stressbron, na een geslaagde herstelperiode, bouwen we meer weerstand tegen deze stressor op. Op deze manier verhoogt simpel gezegd je conditie.

Distress is een niet geplande vorm van stress waar je lichaam nog niet goed mee kan omgaan. Distress geeft een grotere stressreactie en hiervoor heb je langer de tijd nodig om te herstellen.  We ervaren het waarschijnlijk als negatief en 100% herstel duurt veel langer.

Door het belasten van het lichaam past deze zich aan en bouwt het een betere conditie op tegen deze belastingsvormen. Als je begint met hardlopen is een sessie van 1 km al een immense belasting, maar na 2 jaar trainen zijn dezelfde kilometers slechts een goede warming-up. Je lichaam is steeds beter in staat om een bepaalde belasting te verdragen.

Door te spelen met belasting ervaar je welke stressvormen voor jou positief of negatief werken. Door met regelmaat jezelf te belasten en daarvan goed te herstellen groeit jouw weerstand tegen stress. Zo kunnen bronnen van distress (negatief) in de loop van tijd eustress (positief) worden.

Zie in de korte video hieronder een eenvoudige uitleg van eustress en distress. Hierin wordt de invloed van stress t.o.v. groei duidelijk en ook het negatieve effect van disstress hierop. Voor optimale groei is het voor jezelf belangrijk om dit spel goed te spelen.

Heb jij jouw eustress en distress bronnen helder in beeld

Heb jij naar aanleiding van dit artikel een beter beeld van jouw stresbronnen in je dagelijks leven. Zorg je voor voldoende eustress om er alles uit te halen wat er in zit? Heb je jouw bronnen van distress in beeld en kun je deze verminderen of aanpassen zodat ze in jouw voordeel gaan werken?

Door dit zelfonderzoek goed te doen en ernaar te handelen maak snel je positieve stappen in jouw vitaliteit.

Mijn introductie in stress management

Voor mijn carrière als shiatsu-masseur was ik werkzaam als elektrotechnisch ingenieur. Tijdens mijn laatste baan gaf ik leiding aan een ontwerpstudio met bijbehorende werkplaats. In totaal werkten hier 17 werknemers.

De idealist in mij wilde leidinggeven waarin iedereen vanuit zijn eigen kracht en kunde rendement in de organisatie toevoegde.

Helaas voor mij en mijn collega’s gingen mijn positieve intenties finaal de mist in. Al na 10 maanden werkstress was ik nog maar een schim van mijzelf waardoor ikzelf en de organisatie niet floreerde. Gedesillusioneerd stopte na 15 maanden deze uitdaging en dacht ik niet capabel te zijn voor dit werk.

Overdaad aan stress maakt zwak

Informatie omtrent stress management maakt machtig

Een aantal jaar na mijn leidinggevende baan stuitte ik op informatie van professor Richard Boyatzis. Richard doet veel onderzoek naar leiderschap en de onderliggende fysiologische en mentale processen. Het blijkt dat de stress een essentiële rol speelt.

Goede spanning maakt dat we bij een presentatie in staat zijn om te focussen en dat we een tandje bij kunnen zetten als het moet. Maar bij een overdaad aan stress of zoals Richard het noemt “Anoying Stress” verslechteren onze mentale en sociale kwaliteiten!

Wat je moet weten over stress

Stress is een doemwoord dat zoemt over het internet. Je krijgt al klachten bij het idee dat je last hebt van overtollige spanning, maar er is niet aan te ontkomen en dat is helemaal niet erg. Het is zelfs een essentieel onderdeel om te groeien in het leven!

Wat je moet weten over stress als levenselixer:

• Stress is onmisbaar en het maakt dat je in staat bent om je grenzen te verleggen.
• Stress heeft velen oorzaken en deze zijn voor ieder persoon weer anders.
• Stress heeft altijd een reeks van fysieke reacties als gevolg.

Daarom is het hebben van stress per definitie niet slecht, sterker nog het is noodzakelijk om te groeien en een sterk mens te worden. Concluderend moet je rekening houden dat:

• je niet langdurig bloot staat aan teveel spanning,
• je jezelf traint om beter stress op te kunnen vangen,
• Je voldoende ruimte hebt om jezelf te herstellen van de inspanning.

Op deze manier is stress niet negatief maar maakt het je tot een sterk mens met een goed zelfinzicht.

Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen. Welke positieve en negatieve effecten van stress herken je en hoe ga je hiermee om? Deel jouw ervaring en ik zal reageren met mijn visie.

Wat is jouw ervaring met stress?

Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen. Welke positieve en negatieve effecten van stress herken je en hoe ga je hiermee om? Deel jouw ervaring en ik geef je mijn visie hierover.

Je zenuwen in balans voor meer energie

Je herkent het gevoel vast wel van een ideale werkdag waarbij de energie niet op kan. Je focus is top, je vindt snel oplossingen en je hebt soepel contact met collega’s. Dit is een goed teken dat jouw zenuwen in balans zijn.

Want als je aan de verkeerde zijde van deze balans zit dan ben je net wat minder scherp en mis je de pit om lekker door te gaan. Om dit te begrijpen heb je inzicht in jouw hardware (je lichaam) nodig.

In deze blog leer je meer over de werking van je zenuwstelsel en begrijp je waarom een goede balans essentieel is.

Je autonoom zenuwstelsel in evenwicht voor meer energie

Een belangrijk deel van onze hardware is het zenuwstelsel. Een groot gedeelte hiervan sturen we bewust aan, dit is het motoriek zenuwstelsel waarmee je het lichaam beweegt.

Een ander deel werkt volledig zelfstandig oftewel autonoom. Dit zorgt voor allerlei zelfsturende processen in het lichaam zoals het versnellen en vertragen van je hartslag als dit nodig is.

Veel factoren beïnvloeden dit zenuwstelsel en je kunt hier slim mee omgaan. Een optimaal evenwicht tussen energie verbruiken en energie opbouwen zorgt voor het vergroten van jouw energiecapaciteit.

Het autonoom zenuwstelsel bestaat uit 2 delen:

• Het (ortho)sympatisch zenuwstelsel dat actief is tijdens inspanning.
• Het parasympatisch zenuwstelsel dat actief is bij processen rondom rust en herstel.

De eigenschappen van het sympatisch zenuwstelsel

Een belangrijk deel van dit actie-stelsel ligt in het centrale zenuwstelsel binnen de schedel en wervelkolom. Het sympatisch zenuwstelsel is aan het werk bij uiterlijke activiteit.

Fysieke inspanning zorgt ervoor dat de hartslag en ademhaling versnellen. Dit gebeurt allemaal onder leiding van het sympatisch zenuwstelsel. Het activeert razendsnel bij acute dreiging (stress) en stelt ons in staat het vege lijf in veiligheid te brengen.

Het sympatisch zenuwstelsel stelt overleven op de korte termijn als topprioriteit. Hiervoor verminderen processen die je energiebalans op de lange termijn waarborgen!

Wat heeft dit nu met werken op een kantoor te maken?! Nou een mindere bijkomstigheid is dat verschillende oorzaken van stress dit systeem ook activeert. Dus irritatie op de werkvloer verhoogt de hartslag en bloeddruk en stopt belangrijke herstelprocessen .

De eigenschappen van het parasympatisch zenuwstelsel

Het parasympatisch zenuwstelsel is de fysiologische tegenhanger van het sympatisch zenuwstelsel. Activatie heeft als doel om het lichaam tot rust te laten komen en energievoorraden aan te vullen.

Bij activatie starten essentiële levensprocessen zoals een volledige bloedsomloop om zelfs de verste uiteinden van het lichaam van vers bloed te voorzien, (hersen)celvernieuwing krijgt de volledige aandacht en een optimale werking van de darmen voor opname van voedingsstoffen.

Een evenwichtig zenuwstelsel voor energie

Beide delen van het autonome zenuwstelsels werken dus tegengesteld (antagonistische) t.o.v elkaar. Het sympatisch systeem richt zich op activiteit, waakzaamheid en is belangrijk bij bedreigende situaties. Dit stelsel wordt ook het vecht-vluchtsysteem genoemd.

Het parasympatisch zenuwstelsel richt zich juist op ontspanning, vertering van voedsel, vernieuwen van cellen en het opslaan van energie. Dit stelsel heet ook wel het rustsysteem.

Beide stelsels werken tegengesteld aan elkaar
Toenemende activiteit van het ene systeem leidt tot afname van het andere systeem. Het komt nooit voor dat 1 van beide systemen niets doet! Er is sprake van actief en minder actief en beiden houden elkaar in evenwicht.

Dit is wat je moet weten over het krijgen van meer energie

Uit bovenstaand verhaal zou je kunnen opmaken dat het belangrijk is om enkel het parasympatisch zenuwstelsel te activeren. Het bouwt namelijk energie op en meer energie is goed toch? Dit is niet per definitie waar, een topsporter is hiervan een mooi voorbeeld. Voor het vergroten van conditie traint een topsporter tot het uiterste. Het telkens oprekken van de grenzen van belasting zorgen ervoor dat je als sporter groeit.

Maar minstens zo essentieel is het dat een sporter voor elke training weer volledig is herstelt en uitgerust. Anders is het niet mogelijk om jezelf steeds te verbeteren. Een topsporter is dus minstens zo gefocust op het verbeteren van zijn herstelcapaciteit als op het vergroten van zijn inspanningsbereik.

Hier zit een groot verschil in beleving tussen werken en topsport, terwijl je werken vaak ook als topsport kunt beschouwen. Het is namelijk niet niks om 8h per dag gefocust achter een computer te zitten werken! Aandacht voor jouw herstelprocessen is minstens zo belangrijk als voor een sporter.

Balans in het zenuwstelsel zorgt voor meer energie

De basis voor het verkrijgen van meer energie is dus de balans van het autonome zenuwstelsel. Verbruik je meer energie dan dat je opbouwt dan put je jezelf fysiek en mentaal uit. Bouw je meer energie op dan dat je verbruikt maakt het je lui en benut je niet je volledige potentie.

Aandacht voor zowel rust als inspanning maakt dat jouw bereik vergroot. Op deze manier verbeter jij je fysieke en mentale conditie.

De oplossing voor het verhogen van energie zoeken we vaak in een (sport)activiteit. Zelden gaat er meer aandacht uit naar kwaliteit en kwantiteit van rust, terwijl hier snel winst is te halen.

Wat is jouw ervaring hiermee? Herken jij hierin jezelf of heb jij gouden tips om jezelf op te laden?
Schrijf je commentaar hieronder, ik geef altijd persoonlijk commentaar en goede aanvullingen verwerk ik in mijn blog.