Autonoom zenuwstelsel centraal bij vitaliteit

Het autonoom zenuwstelsel neemt een centrale rol in de werking van ons lichaam.  Dit deel werkt zonder dat we er bewust van zijn, dit is anders met het motoriek zenuwstelsel waarmee je bewust je spieren aanstuurt.

Voor duurzame vitaliteit neemt het autonoom zenuwstelsel letterlijk een centrale rol in en is een goede werking ervan onmisbaar. In deze blog leer je basiskennis over dit deel van het zenuwstelsel dat essentieel is voor het verkrijgen van meer energie.

Autonoom zenuwstelsel regelt homeostase

Het autonoom zenuwstelsel is een deel van het zenuwstelsel dat zelfstandig werkt. Het houdt zich onafhankelijk bezig met het regelen van lichaamsprocessen om homeostase te behouden. Drie voorbeelden van deze levensbelangrijke processen zijn:

• Regelen van de bloeddruk
• Behouden van de juiste lichaamstemperatuur
• Versnellen van de hartslag bij inspanning

De 2 zijden van het autonoom zenuwstelsel

Het autonoom zenuwstelsel is opgebouwd uit 2 delen die dezelfde organen bereiken met als hoofddoel het behouden van balans (homeostase).

De 2 takken van het autonoom zenuwstelsel zijn:

1.  (Ortho)sympatisch zenuwstelsel dat gericht is op actie en overleven, de bekende vecht-vlucht reactie begint hier.
2. Het parasympatisch zenuwstelsel dat actief is bij processen rondom het opruimen van afvalstoffen, herstellen van schade en het opbouwen van reserves.

Beide delen van het autonome zenuwstelsels werken tegengesteld (antagonistisch) t.o.v elkaar. Toenemende activiteit van het ene deel leidt tot afname van het andere systeem. Er is sprake van actief en minder actief en beiden houden elkaar in evenwicht om homeostase te reguleren. Het komt nooit voor dat 1 van beide systemen helemaal niets doet!

Eigenschappen sympathisch zenuwstelsel

Het sympatisch zenuwstelsel stelt overleven op de korte termijn als topprioriteit. Hiervoor verminderen processen die je energiebalans op de lange termijn waarborgen! Het is een levensreddende functie maar de vele moderne stressbronnen spreken dit (te) vaak aan.

De sympathische tak van het autonoom zenuwstelsel is een grensstreng anatomisch gelegen aan de linker- en rechterzijde van de ruggenwervel. Vanuit deze grensstreng vinden de vertakkingen naar de verschillende organen plaats.

Een interessant feit is dat onze bijnieren enkel bezenuwd zijn door het sympathische zenuwstelsel! De bijnieren leveren (nor)adrenaline in het bloed bij acute stress, dankzij deze hormonen kan het lichaam razendsnel in actie komen bij noodsituaties om het vege lijf in veiligheid te brengen.

Eigenschappen parasympatisch zenuwstelsel

Het parasympatisch zenuwstelsel houdt zich bezig met het opruimen van opgedane afvalstoffen en herstellen van de organen. Voor duurzame gezondheid en vitaliteit is het belangrijk dat dit voldoende gebeurt.

Nervus Vagus belangrijkste zenuw voor herstel

De nervus vagus is de langste hersenzenuw en een heel belangrijk deel van het parasympatisch zenuwstelsel. Het verbindt zich o.a. met hart, longen, maag, milt, darmen, lever, nieren en andere zenuwen. De belangrijkste functie is om informatie van de organen naar de hersenen te brengen.

In het moderne leven kan stress ervoor zorgen dat het parasympatisch zenuwstelsel te weinig actief is. De nervus vagus brengt in mindere mate de informatie naar de hersenen en komt niet toe aan het opruimen en herstellen van de organen. Op termijn ontstaan diverse klachten waaraan een tekort aan vitaliteit ten grondslag ligt.

Het is zeer raadzaam om de juiste activiteiten te ondernemen om de nervus vagus te stimuleren, optimalisatie leidt tot een beter balans en meer vitaliteit.

Balans in het zenuwstelsel zorgt voor meer energie

Een sleutelrol voor het verkrijgen van vitaliteit is dus een goede balans van het autonome zenuwstelsel.

• Verbruik je meer energie dan dat je opbouwt dan put je jezelf fysiek en mentaal uit.
• Neem je meer tijd dan nodig voor het herstellen van je lichaam dan maakt dit je lui en benut je niet je volledige potentie.

De juiste hoeveelheid aandacht voor zowel rust als inspanning maakt dat jouw conditiebereik vergroot. Een goede balans tussen beiden beïnvloedt direct je prestaties positief.

Wellicht vraag je je na dit artikel af hoe je inzicht krijgt in de balans van je autonoom zenuwstelsel? Tegenwoordig is het met een acurate hartslagmeter eenvoudig om je HRV te meten. In het artikel HRV metingen voor inzicht in je energiebalans lees je hoe dit in zijn werk gaat.

Je zenuwen in balans voor meer energie

Je herkent het gevoel vast wel van een ideale werkdag waarbij de energie niet op kan. Je focus is top, je vindt snel oplossingen en je hebt soepel contact met collega’s. Dit is een goed teken dat jouw zenuwen in balans zijn.

Want als je aan de verkeerde zijde van deze balans zit dan ben je net wat minder scherp en mis je de pit om lekker door te gaan. Om dit te begrijpen heb je inzicht in jouw hardware (je lichaam) nodig.

In deze blog leer je meer over de werking van je zenuwstelsel en begrijp je waarom een goede balans essentieel is.

Je autonoom zenuwstelsel in evenwicht voor meer energie

Een belangrijk deel van onze hardware is het zenuwstelsel. Een groot gedeelte hiervan sturen we bewust aan, dit is het motoriek zenuwstelsel waarmee je het lichaam beweegt.

Een ander deel werkt volledig zelfstandig oftewel autonoom. Dit zorgt voor allerlei zelfsturende processen in het lichaam zoals het versnellen en vertragen van je hartslag als dit nodig is.

Veel factoren beïnvloeden dit zenuwstelsel en je kunt hier slim mee omgaan. Een optimaal evenwicht tussen energie verbruiken en energie opbouwen zorgt voor het vergroten van jouw energiecapaciteit.

Het autonoom zenuwstelsel bestaat uit 2 delen:

• Het (ortho)sympatisch zenuwstelsel dat actief is tijdens inspanning.
• Het parasympatisch zenuwstelsel dat actief is bij processen rondom rust en herstel.

De eigenschappen van het sympatisch zenuwstelsel

Een belangrijk deel van dit actie-stelsel ligt in het centrale zenuwstelsel binnen de schedel en wervelkolom. Het sympatisch zenuwstelsel is aan het werk bij uiterlijke activiteit.

Fysieke inspanning zorgt ervoor dat de hartslag en ademhaling versnellen. Dit gebeurt allemaal onder leiding van het sympatisch zenuwstelsel. Het activeert razendsnel bij acute dreiging (stress) en stelt ons in staat het vege lijf in veiligheid te brengen.

Het sympatisch zenuwstelsel stelt overleven op de korte termijn als topprioriteit. Hiervoor verminderen processen die je energiebalans op de lange termijn waarborgen!

Wat heeft dit nu met werken op een kantoor te maken?! Nou een mindere bijkomstigheid is dat verschillende oorzaken van stress dit systeem ook activeert. Dus irritatie op de werkvloer verhoogt de hartslag en bloeddruk en stopt belangrijke herstelprocessen .

De eigenschappen van het parasympatisch zenuwstelsel

Het parasympatisch zenuwstelsel is de fysiologische tegenhanger van het sympatisch zenuwstelsel. Activatie heeft als doel om het lichaam tot rust te laten komen en energievoorraden aan te vullen.

Bij activatie starten essentiële levensprocessen zoals een volledige bloedsomloop om zelfs de verste uiteinden van het lichaam van vers bloed te voorzien, (hersen)celvernieuwing krijgt de volledige aandacht en een optimale werking van de darmen voor opname van voedingsstoffen.

Een evenwichtig zenuwstelsel voor energie

Beide delen van het autonome zenuwstelsels werken dus tegengesteld (antagonistische) t.o.v elkaar. Het sympatisch systeem richt zich op activiteit, waakzaamheid en is belangrijk bij bedreigende situaties. Dit stelsel wordt ook het vecht-vluchtsysteem genoemd.

Het parasympatisch zenuwstelsel richt zich juist op ontspanning, vertering van voedsel, vernieuwen van cellen en het opslaan van energie. Dit stelsel heet ook wel het rustsysteem.

Beide stelsels werken tegengesteld aan elkaar
Toenemende activiteit van het ene systeem leidt tot afname van het andere systeem. Het komt nooit voor dat 1 van beide systemen niets doet! Er is sprake van actief en minder actief en beiden houden elkaar in evenwicht.

Dit is wat je moet weten over het krijgen van meer energie

Uit bovenstaand verhaal zou je kunnen opmaken dat het belangrijk is om enkel het parasympatisch zenuwstelsel te activeren. Het bouwt namelijk energie op en meer energie is goed toch? Dit is niet per definitie waar, een topsporter is hiervan een mooi voorbeeld. Voor het vergroten van conditie traint een topsporter tot het uiterste. Het telkens oprekken van de grenzen van belasting zorgen ervoor dat je als sporter groeit.

Maar minstens zo essentieel is het dat een sporter voor elke training weer volledig is herstelt en uitgerust. Anders is het niet mogelijk om jezelf steeds te verbeteren. Een topsporter is dus minstens zo gefocust op het verbeteren van zijn herstelcapaciteit als op het vergroten van zijn inspanningsbereik.

Hier zit een groot verschil in beleving tussen werken en topsport, terwijl je werken vaak ook als topsport kunt beschouwen. Het is namelijk niet niks om 8h per dag gefocust achter een computer te zitten werken! Aandacht voor jouw herstelprocessen is minstens zo belangrijk als voor een sporter.

Balans in het zenuwstelsel zorgt voor meer energie

De basis voor het verkrijgen van meer energie is dus de balans van het autonome zenuwstelsel. Verbruik je meer energie dan dat je opbouwt dan put je jezelf fysiek en mentaal uit. Bouw je meer energie op dan dat je verbruikt maakt het je lui en benut je niet je volledige potentie.

Aandacht voor zowel rust als inspanning maakt dat jouw bereik vergroot. Op deze manier verbeter jij je fysieke en mentale conditie.

De oplossing voor het verhogen van energie zoeken we vaak in een (sport)activiteit. Zelden gaat er meer aandacht uit naar kwaliteit en kwantiteit van rust, terwijl hier snel winst is te halen.

Wat is jouw ervaring hiermee? Herken jij hierin jezelf of heb jij gouden tips om jezelf op te laden?
Schrijf je commentaar hieronder, ik geef altijd persoonlijk commentaar en goede aanvullingen verwerk ik in mijn blog.